Van hongermars tot bevrijding: Molenbeek in verzet

In België ontsnapte bijna niets aan de greep van de nazistische bezetting. In zowat elk dorp en elke gemeente zijn verhalen te vinden over verzet, angst en verraad. De bezetting liet diepe sporen na – soms zo ingrijpend dat ze tot vandaag voelbaar zijn. In deze rubriek laten we telkens een hedendaagse inwoner het oorlogsverleden van zijn of haar gemeente herontdekken. Want ook al overheerst tot op vandaag vaak een ongemakkelijke stilte: plekken zwijgen niet, als je maar goed luistert. Romuald De Gryse over Molenbeek.

Door Romuald De Gryse - 17/01/2026
Van hongermars tot bevrijding: Molenbeek in verzet

Meer dan 85 verzetsorganisatie in Molenbeek

In mei 1940 marcheren de Duitse soldaten Brussel binnen. Om hun opmars te stuiten, blazen de geallieerden de bruggen over het Kanaal van Willebroek op. Door de ontploffing van de brug aan de Vlaamsepoort (Porte de Flandres) raken verschillende appartementsgebouwen op slag onbewoonbaar. Dat is meteen het startschot van de vierjarige, harde bezetting van het multiculturele Sint-Jans Molenbeek.

In Molenbeek waren minstens 85 (!) verzetsorganisaties actief. Meer dan 60 verschillende sluikkranten telden Molenbeekse medewerkers. De vele Duitse, Italiaanse en Oostenrijkse antifascisten, Oost-Europese Joden en veteranen van de Spaanse Burgeroorlog hielpen de eerste verzetsorganisaties op te zetten. Tal van militairen sloten zich aan bij de plaatselijke afdeling van het Geheim Leger. De lokale bevolking kreeg het al snel moeilijk. Door de oorlog was de voedselvoorziening in elkaar gestort. In de Brusselse volkswijken werd voedsel schaars. Op 29 mei 1941 waaide het fenomeen van de vrouwelijke ‘aardappelprotesten’ over van Luik naar onder meer Brussel, Antwerpen en Gent. Om twee uur 's middags trok een compacte cohort Molenbeekse vrouwen en kinderen naar de Grote Zavel, waar de betogers zich verzamelden. 

Ze waren doodstil. Hun vermoeide gezichten vastberaden. Ze droegen vlaggenstokken met wapperende zwarte doeken, als symbool van hun miserie. De betoging botste al snel op politieversperringen. De vrouwen werden teruggeslagen door de ordediensten en vluchtten naar de benedenstad. Weldra stormden duizenden mensen de straat op. Drie keer veegde de politie het plein rond de Beurs leeg, drie keer heroverden de betogers het. Diezelfde week vond er nog een  protest plaats, op de markt tegenover het Molenbeekse gemeentehuis. De bevolking plunderde de lokale bakkerij. Het ‘aardappelprotest’ van de Molenbeekse 
vrouwen en de daarmee gepaard gaande brooddiefstallen werden deels aangemoedigd door de Kommunistische Partij en haar sluikpers, die zich solidair probeerden op te stellen met de arbeidersklasse. Zij konden door het niet-aanvalspact tussen Hitler en Stalin immers nog niet voluit in het verzet treden, al deden meer rebelse partijleden dat stiekem wel.
Verder lezen?
Om dit artikel te kunnen lezen, dien je een actief abonnement te hebben.
Word steunend lid en geef onze werking vleugels
Onze werking krijgt geen vaste subsidie. We kunnen jouw financiële steun dus goed gebruiken! Word vandaag nog steunend lid! Je maakt een historisch onrecht ongedaan, ontvangt het Heldenmagazine, steunt onze projecten en maakt deel uit van een levendige community.