Interview 'Breendonk': Anne-Laure Vandeputte en Jolan De Bouw over het Belgische verzet
Tweeëntachtig jaar nadat SS-Hauptsturmführer Karl Schönwetter er het licht uitdeed, treedt nazistrafkamp Breendonk opnieuw uit de duisternis. In de gelijknamige televisiereeks verkennen hoofdrolspelers Anne-Laure Vandeputte (33) en Jolan De Bouw (31) de diepste krochten van de menselijke geest. Conclusie? “Mensen zijn echt in staat om elkaar verschrikkelijke dingen aan te doen.”
Door Helden van het Verzet - 19/10/2026
Het Fort van Breendonk was tijdens de Tweede Wereldoorlog officieel een opvangkamp en geen vernietigingskamp, maar de cijfers doen anders vermoeden. Zeker 303 gevangenen stierven als direct gevolg van executies, foltering en ondervoeding. Om zich ten volle in het thema te kunnen inleven, schreven regisseurs Kevin Janssens en Filip Lenaerts maar liefst vijf jaar aan de dramareeks, waarvan lange periodes in het fort zelf.
Vandeputte: “Kevin en Filip waren vanaf het begin duidelijk. Het verhaal is niet honderd procent gebaseerd op waargebeurde feiten, maar veel rollen zijn wel gebaseerd op echte mensen, zoals kampcommandant Philipp Schmitt en de Vlaamse SS-bewaker Richard De Bodt. Tegelijk had je ook die jonge gastjes uit het verzet. Die wilden zich eens bewijzen vanuit een soort kinderlijke branie, met als gevolg dat ze bijna allemaal zijn terechtgesteld.
Ter voorbereiding ben ik gaan zoeken naar informatie over mijn rol als verzetsstrijder en meer algemeen over vrouwen in het verzet. Dat bleek moeilijker dan verwacht. Veel vrouwen bleven onder de radar en werden in de geschiedschrijving minder uitgebreid gedocumenteerd. Dat maakte mijn zoektocht interessant, maar ook confronterend. Er verschijnt trouwens een podcast, specifiek over vrouwen in Breendonk.”
De Bouw: “Ik heb van jongs af aan een gekke fascinatie voor oorlog ontwikkeld. Als kind beleefde ik dat eerst op de typische manier: door met vrienden soldaatje te spelen en naar elkaar te schieten. Daarna kwam vrij snel het besef dat oorlog vooral iets verschrikkelijks is. Mensen zijn echt in staat om elkaar verschrikkelijke dingen aan te doen. Daarom voelde het ook bijzonder dat net een project als Breendonk op mijn pad kwam.”
Voor mij heeft het verhaal vooral gezorgd voor meer empathie en compassie. Het maakt duidelijk hoe belangrijk het is om geschiedenis niet als afgesloten te beschouwen. – Jolan De Bouw
De mensen van het Fort van Breendonk vertelden me dat de cast en de crew tijdens het draaien heel erg onder de indruk waren van de omgeving.
De Bouw: “Dat klopt. Tijdens de eerste lezingen zaten we letterlijk in het fort. Je leest scènes over gruwelijke dingen en plots is het lunchpauze. Er komen broodjes aan, de zon schijnt en het is een mooie dag. Ik weet nog dat ik mijn broodje in de hand had en bij de eerste hap dacht: dit voelt niet goed. Sommigen, waaronder ikzelf, kozen er dan ook voor om hun lunch buiten het kamp op te eten. Het zegt iets over hoe sterk die plek op je inwerkt.”
Vandeputte: “Het zorgde ook voor een superschone concentratie. Ik heb nog nooit op een set gestaan waar elk departement zich met zoveel overgave gesmeten heeft, niet alleen omdat het extreem professionele en fantastische mensen zijn, maar ook uit respect voor die plek. Sommige figuranten vertelden dat hun grootvader of oom er was overleden. Dan ga je niet zomaar wat onnozel doen.
Op de allerlaatste dag waren veel mensen van crew en cast aan het huilen. Het klinkt misschien zweverig, maar we hadden allemaal het gevoel dat we op die plek vol verdriet toch ook een mooi eerbetoon hadden gemaakt. In die cellen en gangen waart nog altijd de gruwel rond, maar er was die dag ook verbondenheid en liefde. Dat voelde een beetje als een tegengewicht.”
Word steunend lid en houd de herinnering levend.
Samen zorgen we dat elke Belg tegen 2030 een verzetsheld kent en onze jongeren democratisch weerbaarder worden. Dat kan alleen met jouw steun. Vanaf 5 euro per maand sta je samen met ons op voor verzet, democratie en mensenrechten. We ontvangen geen vaste overheidssubsidie; jouw bijdrage maakt het verschil.
We mogen ons niet laten verlammen door angst. We moeten beseffen dat we verantwoordelijkheid dragen in hoe we met elkaar omgaan. – Jolan De Bouw
De reeks vermijdt bewust de eenvoudige tegenstelling tussen goed en kwaad. Ze toont vooral hoe moeilijk het is om in tijden van terreur het juiste pad te bewandelen.
Vandeputte: “De kracht van de reeks schuilt in de vragen die ze opwerpt. Hoe neem je de juiste beslissingen wanneer een systeem volledig ontspoort, wanneer politieke en rechterlijke macht door elkaar beginnen te lopen en mensen tegen elkaar worden opgezet? Het is gemakkelijk om later vanop afstand te zeggen: natuurlijk kies je voor het juiste. Maar wanneer je zelf in zo’n situatie terechtkomt en de mensen van wie je houdt in gevaar komen, wordt dat veel complexer.
Rik en Elisabeth zijn het vertrekpunt. Elisabeth kiest resoluut voor het verzet. Rik twijfelt, wil graag vluchten en probeert vooral te overleven. Wanneer ze van elkaar gescheiden worden, hebben ze allebei andere maar even existentiële keuzes te maken. Kevin speelt zelf de rol van een Vlaamse SS-kampcommandant. Zit hij in het goede kamp? Absoluut niet, want hij werkt samen met de Duitsers. Maar ook hij heeft zijn redenen om te doen wat hij doet. Dat maakt hem weer menselijk.”
De Bouw: “Elk personage in de reeks zet je aan het denken. Rik zit in het verzet, maar hij heeft ook aan het front gezeten. Daar heeft hij gezien hoe weinig een mensenleven in tijden van oorlog eigenlijk waard is. Hij beseft dan ook meteen welk gevaar verzet inhoudt. Wil hij een leven uitbouwen met Elisabeth, dan moet hij vluchten.”
Rik komt uiteindelijk wel in Breendonk terecht. Hoe voelt het om iemand te spelen die in handen valt van een groep sadisten?
De Bouw: “Ik heb geprobeerd om zo dicht mogelijk bij die ervaring te komen, in het volle besef dat ik er nooit echt kan geraken. Je kunt onmogelijk oproepen wat die gevangenen hebben meegemaakt. Het is ook moeilijk om erover te praten, merk ik nu. Zeker omdat dit soort dingen vandaag nog altijd gebeuren. Dat bewustzijn neem ik mee. Ik heb geen controle over de gruwel die zich in de wereld afspeelt, maar ik probeer op mijn manier wel iets bij te dragen: door meer bewustwording te creëren en meer in verbinding te gaan met de mensen rondom mij.”
Heeft de rol jou veranderd als mens?
De Bouw: “Absoluut. Zo’n rol kruipt toch onder mijn huid. Ik verdiepte me lange tijd in een werkelijkheid die ver van de mijne staat, terwijl het niet zo extreem lang geleden is. Daardoor ga ik anders kijken naar dingen die nochtans heel vanzelfsprekend zijn. Vrijheid, maar ook menselijke waardigheid en hoe belangrijk het is om naar elkaar om te kijken.
Ik ben ook fysiek ver gegaan. Op de laatste draaidag woog ik nog 58 kilo en tijdens de opnames heb ik onder andere mijn lies verrekt en twee ribben gekneusd. Op een bepaald moment noemden de anderen me De Man Van Glas. Uiteindelijk staat dat fysieke ongemak in schril contrast met de werkelijkheid. Door die rol besef ik vooral hoe bijzonder en waardevol het is dat wij in vrijheid kunnen leven. We mogen daar niet alleen dankbaar voor zijn, we moeten er ook zorg voor blijven dragen, in hoe we leven en hoe we met elkaar omgaan.”
In een tijd waarin tegenstellingen steeds groter lijken te worden, is communicatie en empathie belangrijker dan ooit. – Anne-Laure Vandeputte
Anne-Laure, jouw personage blijft grotendeels buiten het kamp. Ook toen wist de buitenwereld niet exact wat zich binnen de muren afspeelde.
Vandeputte: “Er waren geruchten, maar mensen kenden het niveau van sadisme en ontmenselijking niet. Daarom wilde ik zelf ook niet alles weten. Elisabeth draait vooral rond gemis, isolement, zorgen en onzekerheid. Ze weet niet waar Rik is en wat er met hem gebeurt. Af en toe vangt ze verhalen op, maar ze kan de werkelijkheid niet overzien.”
De reeks komt meer dan tachtig jaar na de feiten. Waarom heeft het zo lang geduurd voor het verhaal van Breendonk naar het scherm werd vertaald?
Vandeputte: “Dat zegt misschien iets over de tijd die we nodig hebben om geschiedenis te verwerken. Ik ben opgegroeid met het eenvoudige verhaal dat de Duitsers de duivels waren en wij de goeden. Dat is begrijpelijk, meent men, want er zijn verschrikkelijke dingen gebeurd. Maar het duurt zijn tijd vooraleer gelaagdheid zijn intrede doet. Fictie kan die ruimte creëren. Ze hoeft niet alles uit te leggen, maar ze kan wel vragen stellen.”
De Bouw: “Er zijn ook mensen die trauma liever wegstoppen of denken: dat is voorbij, dat overkomt ons niet meer. Maar als je er niet over praat, verdwijnt het natuurlijk niet. Voor mij heeft het verhaal vooral gezorgd voor meer empathie en compassie. Het maakt duidelijk hoe belangrijk het is om geschiedenis niet als afgesloten te beschouwen.”
Voelen jullie nu de drang om deze inzichten te gaan verspreiden onder de mensen van jullie generatie?
De Bouw: “Eigenlijk wel. Ik merk bij mijn generatie vaak een zekere gelatenheid: we kunnen niets betekenen, we gaan het toch niet oplossen. Dat vind ik vreemd. We leven in een land waar we onze stem kunnen laten horen. We mogen ons niet laten verlammen door angst. We moeten beseffen dat we verantwoordelijkheid dragen in hoe we met elkaar omgaan.”
Vandeputte: “Misschien zit daar ook een vorm van verzet in. Je hoeft het niet eens te zijn met iemand om te proberen te begrijpen waar diens pijn vandaan komt. Daar kan een gesprek beginnen. In een tijd waarin tegenstellingen steeds groter lijken te worden, is communicatie en empathie belangrijker dan ooit. Ik hoop dat de reeks daarvoor een uitnodiging kan zijn.”
Interview uit het Heldenmagazine
Dit interview verscheen oorspronkelijk in het driemaandelijkse Heldenmagazine voor de leden van vzw Helden van het verzet. Wil je ons unieke Heldenmagazine boordevol informatie over het Belgische verzet en democratische weerbaarheid ook in je brievenbus ontvangen? Via deze link word je steunend lid en geef je onze werking vleugels.
Meer interessante artikels
Word steunend lid en houd de herinnering levend.
Samen zorgen we dat elke Belg tegen 2030 een verzetsheld kent en onze jongeren democratisch weerbaarder worden. Dat kan alleen met jouw steun. Vanaf 5 euro per maand sta je samen met ons op voor verzet, democratie en mensenrechten. We ontvangen geen vaste overheidssubsidie; jouw bijdrage maakt het verschil.